Ter herinnering aan deze tragedie moeten wij een kunstwerk maken?
In de zomer van 2026 presenteert Observatorium het duitstalige boek Panorama-Waidmarkt – Logbuch der Zwischenzeit. Het boek over kunst in de publieke ruimte en collectieve herinnering en verzoening in opdracht van de stad Keulen, is geschreven door Andre Dekker, geredigeerd door Geert van de Camp, Kay von Keitz, Regina Sasse en vormgegeven door Yvo Zijlstra, Antenna-men.
Panorama Waidmarkt – Een logboek van de tussentijd, Keulen/Rotterdam, Oktober 2024 tot juni 2025
Er zijn drie dingen waar het de kunstenaarsgroep Observatorium steeds weer om gaat: zien wat er is, herinneren wat er was, vormgeven aan wat komt. Met deze drie thema's kan je de kern van het strategische en artistieke streven van “Panorama-Waidmarkt” samenvatten.
Welke substantiële bijdrage kunnen kunstenaars leveren aan de ontwikkeling van de plek van instorting van het Historisch Archief van de stad Keulen? Welke misschien wel beslissende rol kan kunst spelen voor de herinneringen en visies op de toekomstige Waidmarkt in Keulen?
Kay von Keitz, curator
Culemborg, 18 december 2025 – Na twintig jaar zijn de houten kisten op het kunstwerk Het Geheugen van Parijsch in Culemborg officieel opengemaakt.
In de kisten, die precies twee decennia geleden verzegeld zijn, bevindt zich een speciale editie van de Culemborgse Courant met verhalen en foto's van de eerste bewoners van de nieuwbouwwijk Parijsch. De 13.000 exemplaren worden huis aan huis verspreid worden in de stad. De inhoud van de krant is twintig jaar lang geheimgehouden en bevat de eerste geschiedschrijving van de nieuwbouwwijk Parijsch met reflecties op de samenleving en politieke besluitvorming in 2005, toekomstverwachtingen en portretten van de eerste bewoners van de wijk.
De opening van de kisten gebeurde in het bijzijn van de nieuwe burgemeester van Culemborg, Marinka Mulder, en wethouder Monica Wichgers.
Betuwse schuur
Het kunstwerk aan de rand van de wijk en de krant zijn onderdeel van het kunstproject 'Het Geheugen van Parijsch' dat door kunstenaarsgroep Observatorium uit Rotterdam (André Dekker, Ruud Reutelingsperger en Geert van de Camp) en kunstenaar Sjaak Langenberg uit Den Bosch in 2005 werd ontwikkeld. Ter markering van de entree van het pasgebouwde winkelcentrum Parijsch bouwden de kunstenaars een grote overkapping die aan de oude Betuwse schuren doet denken die hier ooit stonden. Op de zolder van deze ‘schuur’ werden grote houten kisten gestapeld waarin de speciale editie van de Culemborgse Courant werd opgeslagen, inclusief een speciale fotoreportage door fotografe Awoiska van der Molen.
Een tweede kunstwerk situeerden de kunstenaars rondom de roadblock in de Prijsseweg die de belangrijkste doorgangsweg door de wijk Parijsch blokkeerde. De kunstenaars gaven de omstreden plek een positieve lading door een ontmoetingsplek rondom de roadblock te bouwen.
Nieuwe fase voor het kunstwerk
De verspreiding van de twintig jaar oude krant op 3 februari 2026 markeert een nieuwe fase voor het kunstwerk. In het komend jaar zal aan Het Geheugen van Parijsch een nieuw kunstwerk worden toegevoegd, om het huidige werk te verrijken en klaar te maken voor de volgende twintig jaar. Het kunstwerk zal gemaakt worden door een nog te kiezen kunstenaar uit de regio. Uit de inzendingen worden vier concepten geselecteerd. In een speciaal jubileumkatern van de Culemborgse Courant worden deze drie plannen gepresenteerd. Inwoners van Culemborg kunnen dan hun voorkeur uitspreken voor één van de drie voorgestelde werken.
De begeleiding van het project is in handen van Stichting LekArt in samenwerking met CV Parijsch. Het wordt uitgevoerd in opdracht van de gemeente Culemborg. In het najaar van 2026 wordt verwacht dat het nieuwe kunstwerk op locatie geïnstalleerd kan worden.
